नवी दिल्ली: भारतीय क्रिकेटपटू महेंद्रसिंग धोनी आणि राजस्थानचे माजी उपमुख्यमंत्री सचिन पायलट हे टेरिटोरियल आर्मीचा भाग आहेत. आता भारत आणि पाकिस्तानमधील वाढत्या तणावामुळे, प्रादेशिक सैन्यालाही सीमेवर कर्तव्यावर तैनात केले जाऊ शकते. संरक्षण मंत्रालयाच्या लष्करी व्यवहार विभागाने प्रादेशिक सैन्य नियम, १९४८ च्या नियम ३३ अंतर्गत लष्करप्रमुखांना प्रादेशिक सैन्याच्या सर्व अधिकाऱ्यांना आणि सैनिकांना आवश्यक सुरक्षा कर्तव्यांसाठी किंवा नियमित सैन्याच्या समर्थनार्थ सक्रिय सेवेसाठी बोलावण्याचा अधिकार दिला आहे.
जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार, सध्याच्या ३२ टेरिटोरियल आर्मी इन्फंट्री बटालियनपैकी १४ बटालियन देशातील दक्षिण कमांड, पूर्व कमांड, पश्चिम कमांड, मध्य कमांड, उत्तर कमांड, दक्षिण-पश्चिम कमांड, अंदमान-निकोबार कमांड आणि आर्मी ट्रेनिंग कमांड (ARTRAC) मध्ये तैनात केल्या जातील. जर बजेटमध्ये निधी उपलब्ध असेल किंवा अंतर्गत बजेट बचतीतून पुन्हा वाटप केले असेल तरच तैनाती केली जाईल. जर एखाद्या प्रादेशिक सैन्य तुकडीला दुसऱ्या मंत्रालयाच्या विनंतीवरून तैनात केले गेले, तर त्याचा खर्च संरक्षण मंत्रालयाच्या बजेटमधून नव्हे तर संबंधित मंत्रालयाच्या बजेटमधून वजा केला जाईल.
टेरिटोरियल आर्मी म्हणजे काय?
टेरिटोरियल आर्मी ही लष्कराचा एक भाग आहे. जिथे लष्कराला गरज असते, तिथे टेरिटोरियल आर्मी आपल्या तुकड्या पुरवते आणि नियमित सैन्याला मदत करते. या सैन्याची खास गोष्ट म्हणजे जर एखाद्या व्यक्तीला सैन्यात काम करण्याचे स्वप्न असेल, पण तो दुसरे काही काम करत असेल तर तो एकाच वेळी ही दोन्ही कर्तव्ये पार पाडू शकतो.
१८ ते ४२ वयोगटातील जे पदवीधर आहेत आणि शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या तंदुरुस्त आहेत ,ते टेरिटोरियल आर्मीमध्ये लेफ्टनंट म्हणून सामील होऊ शकतात. यामध्ये सामील होण्याची अट अशी आहे की, तुमचे स्वतःचे उत्पन्नाचे स्रोत असले पाहिजे. ही एक स्वयंसेवा आहे, ती कायमची नोकरी नाही. तुम्हाला आवश्यक असेल तोपर्यंत सेवा देण्यास सांगितले जाऊ शकते, याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही निवृत्त होईपर्यंत नोकरीत राहाल.
कर्तव्य काय आहे?
टेरिटोरियल आर्मी ही नियमित सैन्याचा एक भाग आहे आणि तिची सध्याची भूमिका नियमित सैन्याला नियमित कर्तव्यांपासून मुक्त करणे आणि नैसर्गिक आपत्तींना तोंड देण्यासाठी आणि अशा परिस्थितीत आवश्यक सेवा राखण्यासाठी नागरी प्रशासनाला मदत करणे आहे. नैसर्गिक किंवा कोणत्याही प्रकारच्या आपत्तीमुळे लोक अडचणीत येतात, अशा परिस्थितीत ते महत्त्वाची भूमिका बजावते. देशाची सुरक्षा धोक्यात असताना देखील ते महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
धोनी आणि सचिन पायलट टेरिटोरियल आर्मीत
क्रिकेटपटू महेंद्रसिंग धोनी हा भारतीय प्रादेशिक सैन्यात लेफ्टनंट कर्नल आहे. २०११ मध्ये त्याला हा सन्मान मिळाला आणि तो हा सन्मान मिळवणारा पहिला क्रिकेटपटू बनला. त्याने पॅराशूट रेजिमेंटमधून मूलभूत प्रशिक्षण देखील पूर्ण केले आणि तो एक पात्र पॅराट्रूपर आहे.
६ सप्टेंबर २०१२ रोजी, सचिन पायलट हे टेरिटोरियल आर्मीत अधिकारी म्हणून नियुक्त झालेले भारताचे पहिले केंद्रीय मंत्री बनले. त्यांनी त्यांच्या वडिलांच्या पावलावर पाऊल ठेवून सशस्त्र दलात सामील होण्याची त्यांच्या वडिलांची इच्छा पूर्ण केली. टेरिटोरियल आर्मीत अधिकारी असल्याने त्यांना कॅप्टन पायलट म्हणून ओळखले जाते. सचिन पायलट आणि महेंद्रसिंग धोनी यांच्यासोबत, अनुराग ठाकूर, कपिल देव आणि इतर अनेक दिग्गज टेरिटोरियल आर्मीचा भाग आहेत.
