मुंबई: देशातील पारंपारिक पोस्ट ऑफिस लवकरच डिजिटल होतील. टपाल विभागाने ऑगस्ट २०२५ पासून देशभरातील सर्व १.५ लाखांहून अधिक पोस्ट ऑफिसमध्ये UPI द्वारे पेमेंट स्वीकारण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे ग्रामीण भागात आणि लहान शहरांमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांना मोठा फायदा होईल, कारण त्यांना आता बिल भरण्यासाठी किंवा सेवा मिळविण्यासाठी लांब रांगेत रोख रक्कम घेऊन जाण्याची आवश्यकता राहणार नाही.
आतापर्यंत लोक पोस्ट ऑफिसमध्ये रोख रक्कम, पोस्टल लेटर किंवा चेकद्वारे सेवा मिळवत असत. हीच प्रणाली अपग्रेड करण्यासाठी, पोस्टल विभागाने आयटी २.० अपग्रेड सुरू केले आहे. यामध्ये, प्रत्येक काउंटरवर एक छोटे ॲप स्थापित केले जाईल, जे डायनॅमिक क्यूआर कोड जनरेट करेल. ग्राहक त्यांच्या मोबाईल फोनच्या यूपीआय ॲपवरून क्यूआर कोड स्कॅन करून त्वरित पेमेंट करू शकतील. पेमेंट होताच, पावती काउंटरवर प्रिंट केली जाईल आणि डिजिटल रेकॉर्ड सुरक्षित केले जाईल.
कर्नाटकात यशस्वी चाचणी
कर्नाटकातील म्हैसूर आणि बागलकोट येथील मुख्य कार्यालयांमध्ये या नवीन सुविधेची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली आहे. तिथे लोकांनी मनी ऑर्डर बुक करण्यासाठी, बचत खात्यात पैसे जमा करण्यासाठी आणि पोस्ट ऑफिसमध्ये UPI द्वारे पार्सल पाठवण्यासाठी शुल्क भरले. कोणतीही तांत्रिक समस्या नसतानाही, खाती त्वरित क्लिअर करण्यात आली. हे मॉडेल आता देशभरात लागू केले जाईल.
पोस्ट ऑफिसमध्ये UPI सुविधा वापरण्याचे काही मुख्य फायदे आहेत:
- पैशाचा भार कमी होईल आणि वेळ आणि ऊर्जा वाचेल.
- चुकीची रोकड मोजणी किंवा चेक बाउन्स होण्याचा धोका राहणार नाही.
- ऑनलाईन रेकॉर्ड सुरक्षित राहतील, पारदर्शकता वाढेल.
- वृद्ध, विद्यार्थी, पेन्शनधारक आणि लहान व्यावसायिकांसाठी ही एक अतिशय सोपी प्रणाली ठरेल.
ऑगस्ट २०२५ च्या पहिल्या आठवड्यापासून टप्प्याटप्प्याने याची अंमलबजावणी केली जाईल, असे टपाल विभागाने म्हटले आहे. पहिल्या टप्प्यात, ही प्रणाली मोठ्या कॅम्पस असलेल्या टपाल कार्यालयांमध्ये, नंतर मध्यमवर्गीय भागातील काउंटरमध्ये आणि शेवटी दुर्गम ग्रामीण टपाल कार्यालयांमध्ये सुरू केली जाईल. प्रत्येक टपाल कार्यालयात, एक ते दोन कर्मचाऱ्यांना यासाठी प्रशिक्षण दिले जाईल आणि त्यांना क्यूआर स्कॅनिंगची जबाबदारी दिली जाईल.
पोस्ट ऑफिसची प्रतिमा बदलणार
या डिजिटल उपक्रमामुळे पोस्ट ऑफिसची जुनी प्रतिमा बदलण्यास मदत होईल. आता पोस्ट ऑफिस फक्त पोस्ट आणि पार्सलपुरते मर्यादित राहणार नाही, तर ते एक आधुनिक पेमेंट सेंटर देखील बनेल. भविष्यात, बँकिंग आणि स्थानिक कर संकलन यासारख्या सेवा देखील या प्लॅटफॉर्ममध्ये जोडल्या जाऊ शकतात.
