नवी दिल्ली: आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये शेअर्स, म्युच्युअल फंड किंवा प्रॉपर्टी विकून तुम्हाला तोटा झाला आहे का? इन्कम टॅक्स रिटर्नमध्ये याबद्दल सांगावे की नाही, असा प्रश्न तुम्हाला पडला आहे का? याचे उत्तर असे आहे की, ही माहिती तुम्ही इन्कम टॅक्स रिटर्नमध्ये द्यावी. तुम्ही कोणत्याही प्रकारचा नफा कमावला नसला तरी तो रिटर्नमध्ये सांगावा. जाणून घेऊया याचं कारण काय आहे……
आयटीआरमध्ये भांडवली तोटा नोंदविण्याचे फायदे
इन्कम टॅक्स रिटर्नमध्ये तोटा नोंदवण्याचे अनेक फायदे आहेत, असे फायनान्शियल प्लॅनर्सचे म्हणणे आहे. टॅक्सडीबीचे संस्थापक सुजित बांगर म्हणतात, ‘इन्कम टॅक्स रिटर्न भरताना भांडवली नुकसानीची माहिती देणं खूप गरजेचं आहे. हे आपल्याला भविष्यातील नफा निश्चित करण्यास मदत करेल. खरं तर इन्कम टॅक्स रिटर्न भरण्यात सेटऑफचा मोठा वाटा असतो. यामुळे तुमचे करपात्र उत्पन्न कमी होते.
तोटा किंवा नफा सेट-ऑफ चा अर्थ
सेट-ऑफ म्हणजे काय? सेट-ऑफ म्हणजे एकाच आर्थिक वर्षात एका स्त्रोतातून होणारा तोटा दुसऱ्या स्त्रोतातून होणाऱ्या नफ्याशी जुळवून घेणे. हे दोन टप्प्यात होते. प्रथम, इंट्रा-हेड ॲडजस्टमेंट. सेकंड-इंटर-हेड ॲडजस्टमेंट. ज्या उत्पन्नावर तोटा झाला आहे, त्याच उत्पन्नाच्या नफ्याशी इंट्रा-हेड ॲजस्टमेंट तोटा समायोजित केला जाऊ शकतो. इंट्रा-हेड ॲडजस्टमेंटनंतरही तोटा शिल्लक राहिल्यास इंटर-हेड ॲडजस्टमेंटचा वापर केला जातो.
अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन नियम वेगवेगळे आहेत
इन्कम टॅक्समध्ये शॉर्ट टर्म आणि लॉन्ग टर्म कॅपिटल गेनचे नियम वेगवेगळे आहेत. अल्पकालीन भांडवली नफा कोणत्याही प्रकारच्या भांडवली नफ्याच्या तुलनेत समायोजित केला जाऊ शकतो. याचा अर्थ अल्पकालीन भांडवली तोटा अल्पकालीन भांडवली नफा तसेच दीर्घकालीन भांडवली नफ्याच्या तुलनेत समायोजित केला जाऊ शकतो. हा नियम कर दायित्व लक्षणीयरित्या कमी करण्यास मदत करतो, विशेषत: जर आपण दीर्घकालीन गुंतवणुकीतून नफा कमावला असेल तर.
दीर्घकालीन तोट्यासाठी सेट-ऑफ नियम वेगळे
मात्र, दीर्घकालीन भांडवली तोट्याचे नियम थोडे कडक आहेत. हे केवळ दीर्घकालीन भांडवली नफ्याच्या तुलनेत समायोजित केले जाऊ शकते. अल्पमुदतीच्या भांडवली नफ्यात त्याचे समायोजन करता येत नाही. या नियमामुळे अनेकदा करदात्यांना आश्चर्याचा धक्का बसतो. सर्व प्रकारच्या भांडवली नफ्यात सर्व प्रकारचे भांडवली नुकसान समायोजित करता येते, असे त्यांना वाटते.
पुढील ८ वर्षे तोटा पुढे नेला जाऊ शकतो
अजून एक गोष्ट लक्षात ठेवायला हवी. जर तुमचा अल्पकालीन किंवा दीर्घकालीन भांडवली तोटा असेल आणि तो नफ्यापेक्षा जास्त असेल किंवा त्या आर्थिक वर्षात तुम्हाला भांडवली नफा नसेल तर तुम्ही हा तोटा पुढे नेऊ शकता. याचा अर्थ असा की आपण भविष्यातील फायद्यांसह हा तोटा समायोजित करू शकता. प्राप्तिकर विभाग आपल्याला पुढील आठ मूल्यांकन वर्षे हा तोटा पुढे नेण्याची परवानगी देतो. अट अशी आहे की, तुमचे प्राप्तिकर विवरणपत्र शेवटच्या तारखेपूर्वी भरले गेले असावे आणि या रिटर्नमध्ये या नुकसानीची जाणीव असावी.
यामुळे भविष्यात करदायित्व कमी होण्यास मदत होऊ शकते
त्यामुळे इन्कम टॅक्स रिटर्नमध्ये भांडवली तोट्याची नोंद करणे अत्यंत गरजेचे आहे. यामुळे भविष्यात तुमचे करदायित्व कमी होण्यास मोठी मदत होऊ शकते. जर तुम्हाला भांडवली नुकसान झाले असेल तर तुम्ही यावेळी आयटीआर फॉर्ममध्ये त्याविषयी खुलासा जरूर करावा.
