Sharad Pawar on Maratha Reservation : मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबईच्या आझाद मैदानात तीव्र आंदोलन सुरू असताना, राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार गटाचे नेते शरद पवार यांनी या मुद्द्यावर महत्त्वपूर्ण वक्तव्य केले आहे. अहिल्यानगर येथील एका कार्यक्रमात बोलताना पवार यांनी मराठा आरक्षणाला पाठिंबा देताना तामिळनाडूच्या 72 टक्के आरक्षणाच्या मॉडेलचा दाखला दिला. “तामिळनाडूत 72 टक्के आरक्षण शक्य आहे, तर महाराष्ट्रात का नाही? यासाठी केंद्र सरकारने घटनेत बदल करून संसदेत धोरणात्मक निर्णय घ्यावा,” असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
मराठा आरक्षणावर पवारांचा मध्यस्थीचा सूर
शरद पवार यांनी मराठा आणि ओबीसी समाजातील वाढत्या तणावावर चिंता व्यक्त करताना दोन्ही समाजांना प्रगतीसाठी आरक्षणाची गरज असल्याचे मत मांडले. ते म्हणाले, “मराठा समाजातील मोठा वर्ग शेतीवर अवलंबून आहे, पण शेतीतून प्रगती होत नसल्याने त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी आरक्षण हा पर्याय आहे. त्याचवेळी, ओबीसी समाजातही मागासलेपण आणि गरजा आहेत. दोन्ही समाजांमध्ये कटुता निर्माण होणार नाही, याची काळजी घेऊन धोरणात्मक निर्णय घेण्याची वेळ आली आहे.”
पवार यांनी तामिळनाडूच्या उदाहरणाचा उल्लेख करत सांगितले की, तामिळनाडूत 69% (काही संदर्भात 72% पर्यंत) आरक्षण कायम आहे आणि ते सर्वोच्च न्यायालयात टिकले आहे. “सर्वोच्च न्यायालयाने 50% आरक्षणाची मर्यादा घातली असली, तरी तामिळनाडूने याला अपवाद ठरवले आहे. केंद्र सरकारने याच धर्तीवर संसदेत घटनादुरुस्ती करून मराठा आरक्षणाचा प्रश्न सोडवावा,” असे त्यांनी सुचवले. त्यांनी शेतकऱ्यांच्या कमी होत चाललेल्या जमिनी आणि शेतीवरील वाढत्या अवलंबित्वावरही चिंता व्यक्त केली, आणि शेतीत कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर करून प्रगती साधण्याचे आवाहन केले.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 28 ऑगस्ट 2025 रोजी विरोधी पक्षांना मराठा समाजाला ओबीसी कोट्यातून आरक्षण देण्याबाबत आपली भूमिका स्पष्ट करण्यास सांगितले होते. याला प्रत्युत्तर देताना पवार यांनी मराठा समाजाच्या आरक्षणाला स्पष्ट पाठिंबा जाहीर केला. त्यांनी म्हटले, “राजर्षी शाहू महाराजांनी मागासवर्गीयांसाठी 50% आरक्षणाची सुरुवात केली होती. आज मराठा आणि ओबीसींमधील वादामुळे सामाजिक ऐक्य धोक्यात येत आहे. यासाठी राष्ट्रीय पातळीवर धोरणात्मक निर्णयाची गरज आहे.”
अहिल्यानगरातील कार्यक्रमात पवार यांनी मराठा आरक्षणाबरोबरच राजकीय परिस्थितीवरही भाष्य केले. ते म्हणाले, “अहिल्यानगर जिल्ह्यात कधीकाळी गांधीवादी, समाजवादी आणि साम्यवादी विचारांचा प्रभाव होता. मात्र, आता याच जिल्ह्यात भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विचारधारा वाढत आहे. याकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही.” त्यांनी काँग्रेसच्या इतिहासाचा उल्लेख करत, सामाजिक बदलांसाठी तळागाळातील लोकांपर्यंत प्रयत्न पोहोचवण्याची गरज व्यक्त केली.
मराठा समाजाने आझाद मैदानात लाखो आंदोलकांसह तीव्र आंदोलन छेडले आहे, तर नागपूरमध्ये ओबीसी समाजाने आपल्या आरक्षणाला धक्का न लावण्यासाठी साखळी उपोषण सुरू केले आहे. या तणावपूर्ण वातावरणात पवार यांनी दोन्ही समाजांच्या मागण्यांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यांनी मराठा समाजाला ओबीसी कोट्यातून आरक्षण देण्याच्या मागणीला पाठिंबा देताना, ओबीसी समाजाच्या हक्कांचेही रक्षण होईल, याची काळजी घेण्याचे आवाहन केले.
