पुणे : शिवसेनेचे कट्टर सैनिक आणि माजी विधान परिषद सदस्य प्रकाश केशवराव देवळे यांनी 1996 च्या विधान परिषद निवडणुकीत माजी मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांच्यासारख्या दिग्गज नेत्याला अवघ्या अर्ध्या मताने पराभूत करून राजकीय इतिहास रचला होता. सामान्य कुटुंबातून आलेल्या देवळे यांनी आपल्या धाडसी निर्णयक्षमतेने आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या विश्वासाने पुणे जिल्ह्यात शिवसेनेचा गड मजबूत करत हा थरारक विजय मिळवला होता. त्यांच्या निधनाने (24 सप्टेंबर) या ऐतिहासिक विजयाच्या आठवणी पुन्हा ताज्या झाल्या आहेत.
सामान्य माणसाचा असामान्य प्रवास
प्रकाश देवळे यांचा जीवनप्रवास प्रेरणादायी होता. डिफेन्स अकाऊंट विभागात नोकरी करत असताना त्यांनी धाडसाने नोकरी सोडली आणि बांधकाम व्यवसायात यशस्वी पाऊल टाकले. 1992-94 च्या सुमारास ते शिवसेनेत दाखल झाले आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली कट्टर शिवसैनिक बनले. त्यांच्या कार्याची दखल घेत बाळासाहेबांनी त्यांना पुणे जिल्हाप्रमुखाची जबाबदारी सोपवली. या काळात त्यांनी पुणे जिल्ह्यात शिवसेनेच्या विस्तारासाठी अथक परिश्रम घेतले.
1996 ची निवडणूक, काटे की टक्कर
1995 च्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसचा पराभव होऊन शिवसेना-भाजप युतीचे सरकार सत्तेत आले. याचवेळी विलासराव देशमुख यांना लातूर मतदारसंघात पराभवाचा सामना करावा लागला होता. त्यानंतर 1996 मध्ये विधान परिषदेच्या 9 जागांसाठी निवडणूक जाहीर झाली. काँग्रेसने विलासरावांना उमेदवारी नाकारली, त्यामुळे ते अपक्ष उमेदवार म्हणून रिंगणात उतरले. शिवसेनेने रवींद्र मिर्लेकर आणि प्रकाश देवळे यांना उमेदवारी दिली, तर काँग्रेसकडून छगन भुजबळ, शिवाजीराव देशमुख आणि रामदास फुटाणे रिंगणात होते.
विलासरावांनी शिवसेनेकडून दुसऱ्या पसंतीच्या मतांचा पाठिंबा मागितला आणि बाळासाहेबांनी त्यांना पाठिंबा देण्याचे मान्य केले. यामुळे देवळे पराभूत होण्याची शक्यता वर्तवली जात होती. भाजपचे नेते गोपीनाथ मुंडे विलासरावांच्या विजयासाठी प्रयत्नशील असल्याच्या चर्चा होत्या, तर तत्कालीन मुख्यमंत्री मनोहर जोशी यांचा देशमुखांना विरोध असल्याचे बोलले जात होते. अशा गुंतागुंतीच्या राजकीय परिस्थितीत 12 उमेदवारांमधील या निवडणुकीत काट्याची टक्कर झाली.
अर्ध्या मताने विजय आणि देशमुखांचा पराभव
निवडणुकीच्या शेवटच्या फेरीत प्रकाश देवळे यांनी आपले राजकीय गणित आणि रणनीती यशस्वीपणे राबवत विजय मिळवला. विलासराव देशमुख आणि अपक्ष उमेदवार भय्यासिंग उर्फ लालसिंग राठोड यांच्यात अटीतटीची लढत झाली, पण अवघ्या अर्ध्या मताने देशमुखांचा पराभव झाला आणि राठोड विजयी झाले. या निवडणुकीत देवळे यांनी शिवसेनेच्या ताकदीचा आणि आपल्या कौशल्याचा प्रत्यय आणला. बाळासाहेबांनी विलासरावांना शिवसेनेत येण्याची ऑफर दिली होती, पण त्यांनी ती नाकारत काँग्रेसशी एकनिष्ठ राहण्याचा निर्णय घेतला. या पार्श्वभूमीवर देवळे यांचा विजय अधिकच लक्षणीय ठरला.
आमदारकीचा यशस्वी काळ
1996 ते 2002 या काळात प्रकाश देवळे यांनी विधान परिषदेत पुणे जिल्ह्याचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी या काळात ग्रामीण भागातील विकास, शिवसेनेचा विस्तार आणि सामाजिक कार्यात मोलाचे योगदान दिले. बांधकाम व्यावसायिक, सिनेमा निर्माते, ऑर्केस्ट्रा कार आणि प्रति शिर्डी शिरगावचे शिल्पकार अशा विविध भूमिकांमधून त्यांनी समाजसेवा केली. नुकतेच त्यांना नामदेव शिंपी समाजाचा ‘समाज भूषण’ पुरस्कार मिळाला होता.
शिवसेनेचा आधारस्तंभ हरपला
प्रकाश देवळे यांच्या निधनाने (24 सप्टेंबर) शिवसेनेला मोठा धक्का बसला आहे. त्यांच्या 1996 च्या विजयाने पुणे जिल्ह्यात शिवसेनेचा पाया भक्कम झाला होता. त्यांच्या अंत्यसंस्काराला (वैकुंठ स्मशानभूमी, दुपारी 3 वाजता) शिवसेना नेते, कार्यकर्ते आणि सामाजिक क्षेत्रातील मान्यवर उपस्थित राहतील. त्यांच्या कार्याचा वारसा आणि धाडसी नेतृत्व कायम प्रेरणा देत राहील.
