मुंबई : महाराष्ट्रात सध्या पावसाचा प्रचंड कोप सुरू आहे. मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्र आणि उत्तर महाराष्ट्रात मुसळधार पावसाने नद्या-नाले फुटले असून, पूरस्थिती निर्माण झाली आहे. सोलापूर जिल्ह्यात सीना नदीने रौद्र रूप धारण केले असून, तिच्या पुराने गावे-शिवारे गिळंकृत केली आहेत. मराठवाड्यात २ लाख हून अधिक हेक्टर शेतीचे मोठे नुकसान झाले असून, पुणे, नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर आणि नंदुरबारसह अनेक जिल्ह्यांत पिके पाण्याखाली गेली आहेत.
हवामान विभागाने (IMD) १८ जिल्ह्यांसाठी अतिवृष्टीचा इशारा दिला असून, २३ ते २९ सप्टेंबरपर्यंत पावसाचा जोर कायम राहण्याची शक्यता आहे. शेतकऱ्यांच्या नुकसानीचे प्रमाण वाढत असताना, सरकारने २२१५ कोटींचे मदत पॅकेज जाहीर केले असले तरी ओला दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी जोर धरत आहे.
सोलापूरमध्ये सीना नदीला महापूर; महामार्ग ठप्प, २९ गावे वेढ्यात
सोलापूर जिल्ह्यातील सीना आणि भोगावती नद्यांना महापूर आला असून, ६ तालुक्यांना (माढा, मोहोळ, उत्तर सोलापूर, दक्षिण सोलापूर, करमाळा, परांडा) फटका बसला आहे. कोळेगाव धरण ओव्हरफ्लो झाल्याने नदीची वहनक्षमता (५० हजार क्युसेक) पार करून सध्या २ लाख क्युसेक पाणी वाहत आहे. यामुळे २० ते २९ गावांचा संपर्क तुटला असून, वाकाव, केवड, उंदरगाव, तिऱ्हे यांसारख्या गावांत पाणी शिरले आहे. ऊस, केळी आणि इतर पिकांचे प्रचंड नुकसान झाले असून, शाळा-महाविद्यालयांना सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे.
पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावरील लांबोटी पुलापर्यंत पाणी पोहोचले असून, २३ सप्टेंबर रात्री ११ वाजल्यापासून एका बाजूची वाहतूक बंद आहे. पुलावरून वाहण्यासाठी केवळ ३-४ फूट अंतर राहिले असून, पूर्ण महामार्ग ठप्प होण्याची शक्यता आहे. वाहनांच्या लांबलचक रांगा लागल्या असून, वैराग-माढा मार्गावरील पुलही पाण्याखाली गेला आहे. NDRF आणि स्थानिक प्रशासनाने २०० हून अधिक नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवले असून, हेलिकॉप्टरद्वारे मदत कार्य सुरू आहे.
मराठवाड्यात शेतीची दैना; ७० लाख एकर नुकसान
मराठवाड्यातील अतिवृष्टीने शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडले आहे. २० सप्टेंबरपासून छत्रपती संभाजीनगर, हिंगोली, बीड, लातूर, धाराशिव या पाच जिल्ह्यांत ११४० गावे प्रभावित झाली असून, २ लाख ५५ हजार शेतकऱ्यांच्या २ लाख २२ हजार हेक्टर शेतीचे नुकसान झाले आहे. यात २ लाख २० हजार हेक्टर जिरायती शेती, १०२३ हेक्टर बागायती आणि ३८७ हेक्टर फळबागांचा समावेश आहे. धाराशिवमध्ये १.५० लाख हेक्टर, तर सोलापूरमध्ये ४० ते ९० हजार हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले आहे. संपूर्ण राज्यात ७० लाख एकर शेतीचे नुकसान नोंदवले असून, जालना (२.५४ लाख एकर), नांदेड (सर्वाधिक) येथे मोठा फटका बसला आहे.
शेतकऱ्यांनी ओला दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी केली असून, प्रति हेक्टर ५० हजार रुपयांची मदत अपेक्षित आहे. मात्र, सरकारने ३१ लाख ६४ हजार शेतकऱ्यांसाठी २२१५ कोटींचे पॅकेज जाहीर केले असून, सरासरी प्रति शेतकरी केवळ ७ हजार रुपये मिळत आहेत. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी एक अट रद्द करण्याची घोषणा केली असून, कृषीमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी पंचनामे अंतिम टप्प्यात असल्याचे सांगितले. मात्र, शेतकऱ्यांच्या आक्रमक निषेधाने राजकीय वातावरण तापले आहे.
इतर जिल्ह्यांत पावसाचा कहर, धरणे ओव्हरफ्लो, जीवितहानी
- पुणे : मावळ (५३ मिमी) आणि दौंड तालुक्यांत भातशेती पाण्याखाली गेली असून, रोपे कुजू लागली आहेत. निचरा व्यवस्था कोलमडली असून, IMD ने यलो अलर्ट जारी केला आहे.
- नाशिक : नवरात्राच्या पहिल्याच दिवशी (२३ सप्टेंबर) ३७ मिमी पाऊस पडला असून, गंगापूर धरण ९८.९५% भरले. १४ धरणांतून विसर्ग सुरू असून, गिरणा धरणातून १४,८५६ क्युसेक पाणी सोडले जात आहे. यलो अलर्ट १९-२४ सप्टेंबरपर्यंत कायम.
- जळगाव: पाचोरा-भडगावमध्ये रुग्णालयात पाणी शिरले, घरांची पडझड झाली. भाकरी गावातील सतीश चौधरी नाल्यात वाहून गेला, शोधकार्य सुरू. अग्नवती नदीला पूर.
- अहिल्यानगर: शेवगाव तालुक्यात सूर्यकांता नदीला पूर, शेवगाव-पैठण मार्ग बंद. आयशर टेम्पो वाहून गेला, ८४,८६० हेक्टर शेती आणि १,१६,६४१ शेतकरी बाधित.
- नंदुरबार: रंगवली धरण ओव्हरफ्लो, १५,९१५ क्युसेक विसर्ग. गुजरातमधील पावसामुळे शेती पाण्याखाली.
राजकीय दौऱ्यांमध्ये शेतकऱ्यांचा गोंधळ; मंत्र्यांना घेराव, नेत्यांचे दौरे
जालन्यातील बदनापूर तालुक्यात कृषीमंत्री दत्तात्रय भरणे यांच्या पाहणीवेळी शेतकऱ्यांनी कुजलेली पिके हातात देत घेराव घातला. “फळबागांचे पंचनामे बंद ठेवण्याचे आदेश आहेत, यंत्रणा विचारतही नाही!” असे म्हणत आक्रमक झाले. मंत्र्यांना गाव सोडावे लागले, मात्र नंतर संवाद साधला गेला.
प्रशासनाची मदत काय?
राज्य सरकारने NDRF, IAF आणि स्थानिक टीम्स तैनात केल्या असून, धाराशिवमध्ये १२ जण अडकले असल्याने हेलिकॉप्टर मदत पाठवली आहे. २९ जिल्ह्यांत १९१ तालुक्यांत नुकसान असून, पंचनामे अंतिम टप्प्यात आहेत. तातडीने मदत देण्याचे आश्वासन कृषीमंत्र्यांनी दिले आहे. IMD ने २५ सप्टेंबरला ईशान्य बंगालच्या उपसागरात कमी दाब क्षेत्र तयार होण्याचा अंदाज वर्तवला असून, २७-३० सप्टेंबरला महाराष्ट्रात अतिजोरदार पाऊस अपेक्षित आहे. नागरिकांनी नदीकाठून दूर राहावे, हेल्पलाइन १०७७ वर संपर्क साधावा. शेतकऱ्यांसाठी विमा आणि विशेष पॅकेजची अपेक्षा आहे.
