पुणे : गेल्या एप्रिल महिन्यापासून पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ परिसरात अधूनमधून दिसणाऱ्या प्रौढ नर बिबट्याला अखेर यशस्वीपणे पकडण्यात आले आहे. पुणे वन विभागाच्या नेतृत्वाखाली RESQ Charitable Trust, भारतीय हवाई दल आणि विमानतळ प्राधिकरण यांच्या संयुक्त ३० सदस्यांच्या पथकाने ११ डिसेंबर रोजी रात्री ८ तासांच्या तीव्र मोहिमेत बिबट्याला बेशुद्ध करून सुरक्षितपणे बाहेर काढले. हा बिबट्या २८ एप्रिल २०२५ रोजी पहिल्यांदा दिसला होता आणि त्यानंतर तो भूमिगत बोगदे, दाट झाडी आणि कमी रहदारीच्या भागांत वावरत होता, ज्यामुळे पकड मोहीम अत्यंत आव्हानात्मक ठरली.
विमानतळाच्या विस्तृत आणि संवेदनशील परिसरामुळे मोहिमेत तांत्रिक आणि सुरक्षा अडचणी आल्या. पथकाने कॅमेरा ट्रॅप, लाइव्ह कॅमेरे आणि पिंजरे वापरून सतत निरीक्षण ठेवले. बिबट्याने दोन लाइव्ह कॅमेरे खराब केले असले तरी, ११ डिसेंबरला तो ८० फूट लांबीच्या भूमिगत बोगद्यात शिरल्याची माहिती मिळाली. सर्व बाहेर पडण्याचे मार्ग बंद करून पथकाने बिबट्याला नियंत्रित जागेत हाकलले. वन्यजीव वैद्यकीय तज्ज्ञ डॉ. गौरव मंगला यांनी अत्यंत कठीण कोनातून अचूक डार्ट मारून बिबट्याला बेशुद्ध केले.
डॉ. मंगला म्हणाले, “या ऑपरेशनसाठी संयम, अचूकता आणि सतत मूल्यमापन आवश्यक होते. बिबट्याने दोन कॅमेरे खराब केले होते, तरी पथकाने शांत राहून नियोजनाप्रमाणे काम केले.” मोहिमेदरम्यान कोणतीही मानवी दुखापत झाली नाही आणि विमानतळाची कामे विनाअडथळा सुरू राहिली.
सध्या बिबट्या पूर्णपणे स्थिर असून बावधन, पुणे येथील RESQ च्या ट्रान्झिट ट्रीटमेंट सेंटरमध्ये वैद्यकीय निरीक्षणाखाली आहे. पुढील व्यवस्थापन वन विभागाच्या प्रोटोकॉलनुसार ठरेल.
पुणे विभागाचे उपवनसंरक्षक महादेव मोहिते म्हणाले, “ही मोहीम समन्वय आणि तयारीचे प्रतीक आहे. वन विभाग, RESQ, हवाई दल आणि विमानतळ प्राधिकरणाने अनेक महिन्यांत एकत्र काम केले. संवेदनशील नागरी आणि सैनिकी भागातही वन्यजीव व्यवस्थापन शक्य असल्याचे दाखवले.” RESQ च्या संस्थापक नेहा पंचमिया म्हणाल्या, “प्रत्येक बचाव वेगळा असतो. डेटा, तंत्रज्ञान आणि समन्वयाने मानव-वन्यजीव सुरक्षित राहतात.”
