नवी दिल्ली: पहलगाम हल्ला आणि जम्मू-काश्मीरमधील ‘ऑपरेशन सिंदूर’ यावर काँग्रेस सरकारसोबत उभी राहताना दिसली. परंतु, पाकिस्तानसोबत युद्धबंदी जाहीर झाल्यानंतर त्यांची भूमिका बदलली आहे. भारत आणि पाकिस्तानमध्ये युद्धबंदीसाठी मध्यस्थी करण्याच्या अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या दाव्यावरून काँग्रेसने मोदी सरकारविरुद्ध आघाडी उघडली आहे. मात्र, काँग्रेस खासदार शशी थरूर हे सतत मोदी सरकारशी जुळवून घेताना आणि त्यांच्या पक्षाच्या भूमिकेविरुद्ध विधाने करताना दिसतात. थरूर यांच्या भूमिकेमुळे काँग्रेस अस्वस्थ आहे.
शशी थरूर भारत-पाकिस्तान संघर्षावर असे भाष्य करत आहेत, जे काँग्रेसच्या भूमिकेपेक्षा वेगळे आहे. थरूर यांनी अनेक प्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या धोरणांचे आणि निर्णयांचे कौतुक केले आहे, जे पक्षाच्या एका गटाच्या मते त्यांच्या विचारसरणीच्या विरुद्ध आहेत. काँग्रेसचा असा विश्वास आहे की, शशी थरूर यांनी आता ‘लक्ष्मण रेखा’ ओलांडली आहे. अशा परिस्थितीत प्रश्न असा निर्माण होतो की, जर पंतप्रधान मोदींवर मेहरबान झालेले थरूर यांनी काँग्रेसची लक्ष्मण रेखा ओलांडली असेल, तर पक्ष त्यांच्यावर कारवाई का करत नाही?
शशी थरूर मोदी सरकारवर मेहरबान
केरळमधील तिरुअनंतपुरम येथून चार वेळा लोकसभा खासदार राहिलेले शशी थरूर हे पंतप्रधान मोदींच्या धोरणांचे, विशेषतः परराष्ट्र धोरण आणि आर्थिक निर्णयांचे सतत कौतुक करत आहेत. पहलगाम हल्ल्यापासून ते ऑपरेशन सिंदूरपर्यंत शशी थरूर केंद्र सरकारच्या भूमिकेबाबत ठाम राहिले. त्यांनी ऑपरेशन सिंदूर हे पाकिस्तान आणि जगासाठी एक मजबूत संदेश असल्याचे वर्णन केले. भारत-पाकिस्तान युद्धबंदीत मध्यस्थी करण्याच्या ट्रम्पच्या दाव्यावरून काँग्रेस मोदी सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करत असताना, थरूर सरकारऐवजी ट्रम्प यांना प्रश्न विचारण्यात व्यस्त आहेत.
शशी थरूर म्हणाले होते की, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत आणि पाकिस्तानला एकाच तराजूत चुकीच्या पद्धतीने तोलण्याचा प्रयत्न केला आहे, हे धक्कादायक आहे. भारत दहशतवादी हल्ल्यांचा बळी आहे आणि पाकिस्तान हा दहशतवादाला पोसणारा देश आहे. पाकिस्तान दहशतवादाला प्रोत्साहन देतो हे सत्य संपूर्ण जगाला माहीत आहे. ते म्हणाले की, सरकारने दुसऱ्या बाजूला संघर्ष वाढवण्याची संधी मिळणार नाही, याची काळजी घेतली आहे. भारताने फक्त ओळखल्या गेलेल्या दहशतवाद्यांच्या अड्ड्यांवर आणि लाँचपॅडवरच हल्ला केला आहे. थरूर म्हणाले की, भारताने अमेरिकेला मध्यस्थी करण्याची परवानगी दिली नाही. भारताच्या हल्ल्यानंतर पाकिस्ताननेच चर्चेसाठी पुढाकार घेतला होता. अशाप्रकारे, थरूर अमेरिकेच्या मध्यस्थीच्या दाव्याला पूर्णपणे नाकारताना दिसले.
थरूर यांनी काँग्रेसची ‘लक्ष्मण रेखा’ ओलांडली का?
खासदार शशी थरूर यांच्या राजकीय भूमिकेमुळे काँग्रेस अडचणीत आली आहे. पक्षातील काही लोक थरूर ज्या पद्धतीने विधाने करत आहेत, ते विरोधी पक्षाची भूमिका कमकुवत करणारे मानत आहेत. थरूर यांनी भारत-पाकिस्तान मुद्द्यावर काही गोष्टी सांगितल्या आहेत, ज्या पक्षाच्या मार्गापेक्षा वेगळ्या आहेत. यामुळे पक्षाचे काही नेते त्यांच्यावर नाराज आहेत. थरूर यांनी पक्षाच्या लक्ष्मण रेखा ओलांडल्या आहेत, असे त्यांचे मत आहे. जेव्हा काँग्रेस नेते जयराम रमेश यांना थरूर यांच्या विधानांबद्दल विचारण्यात आले, तेव्हा त्यांनी सांगितले की हे त्यांचे मत आहे. जेव्हा थरूर बोलतात, तेव्हा ते पक्षाचे मत नसते.
खरं तर, पहलगाम हल्ला आणि ऑपरेशन सिंदूरवर काँग्रेसने मोदी सरकारला पाठिंबा दिला होता, परंतु, युद्धबंदीवर सरकारला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न करत आहे. युद्धबंदी कशी झाली आणि त्यात अमेरिकेची भूमिका काय होत? हे काँग्रेसला जाणून घ्यायचे आहे. जयराम रमेश म्हणाले की, गेल्या काही दिवसांपासून काँग्रेस पक्ष विचारत आहे की, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत आणि पाकिस्तानमध्ये युद्धबंदीची घोषणा का केली? पंतप्रधान मोदी यावर काहीही बोलत नाहीत, असे पहिल्यांदाच घडत आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो म्हणतात की, अमेरिकेची भूमिका इतकी महत्त्वाची होती. त्यामुळेच हे युद्ध थांबवण्यात आले. परराष्ट्र मंत्री डॉ. जयशंकर याचे उत्तरही देत नाहीत.
अशाप्रकारे, काँग्रेस सतत मोदी सरकारला कोंडीत पकडत आहे, परंतु थरूर पूर्णपणे मोदी सरकारच्या पाठीशी उभे आहेत. थरूर यांच्याबाबत काँग्रेस नेते जयराम रमेश म्हणाले की, शशी थरूर कधीकधी मर्यादा ओलांडतात आणि पक्षाला अस्वस्थ करतात. सीडब्ल्यूसीच्या बैठकीत त्यांनी पक्षाच्या भूमिकेला पूर्ण ताकदीने पाठिंबा दिला आहे. सध्या त्याच्यावर कारवाई करण्याची कोणतीही योजना नाही. ते पक्षाचे एक ज्येष्ठ नेते आहेत. सर्व नेत्यांनी पक्षाच्या मार्गाचे पालन करणे अपेक्षित आहे. यानंतर थरूर म्हणाले की, मी पक्षाचा प्रवक्ता नाही. यावेळी, आपण आपल्या देशासाठी, विशेषतः आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उभे राहिले पाहिजे. यानंतरही, काँग्रेसने थरूर यांच्याविरुद्ध कोणतीही कारवाई करण्याचा त्यांचा कोणताही हेतू नसल्याचे ठरवले आहे.
थरूर यांच्यावर कारवाई करण्यास काँग्रेस का टाळाटाळ करत आहे?
शशी थरूर यांच्या विधानामुळे काँग्रेस निश्चितच अस्वस्थ आहे, परंतु कोणतीही कारवाई करू इच्छित नाही. थरूर यांच्यावर कारवाई करून, काँग्रेस सध्या कोणत्याही प्रकारच्या अंतर्गत संघर्षात पडू इच्छित नाही. थरूर हे एक प्रभावशाली नेते आहेत आणि पक्ष त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय प्रतिमेला आणि बौद्धिक क्षमतेला महत्त्व देतो. समस्या अशी आहे की, २०२६ मध्ये केरळमध्ये विधानसभा निवडणुका आहेत. अशा परिस्थितीत पक्ष कोणताही धोका पत्करू इच्छित नाही, कारण पक्ष ९ वर्षांपासून सत्तेबाहेर आहे. थरूर यांच्यावर कारवाई केल्याने केरळच्या राजकारणावर थेट परिणाम होईल, कारण तरुण आणि शहरी मतदारांवर त्यांची मजबूत पकड असल्याचे मानले जाते.
केरळमध्ये काँग्रेस सलग दोन वेळा सत्तेबाहेर आहे. म्हणूनच पक्ष अतिशय सावधगिरीने वाटचाल करत आहे. केरळ काँग्रेसच्या एका वरिष्ठ नेत्याने सांगितले की, आम्ही थरूर यांना गप्प करत नाही आहोत, आम्ही फक्त त्यांना पक्षाच्या बाजूने विधाने करण्यास सांगत आहोत. थरूर यांच्याविरुद्ध कारवाई केल्यास रणनीती बिघडू शकते, असे राज्यातील काँग्रेस नेत्यांचे मत आहे. विधानसभा निवडणुका लक्षात घेता अनेक राजकीय पक्ष त्यांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करतील, असे काँग्रेस नेत्यांना वाटते.
शशी थरूर हे नायर समुदायातून येतात आणि त्यांना केरळमधील एक प्रभावशाली उच्च जात मानले जाते. अशा परिस्थितीत तिरुअनंतपुरम आणि आसपासच्या जागांवर पक्षाचे नुकसान होऊ शकते. विधानसभेत हे नुकसान वाढेल. जर थरूर पक्ष सोडला तर त्याचा परिणाम विधानसभेतील इतर अनेक शहरी जागांवर होईल, ज्यामध्ये तिरुवनंतपुरममधील सात जागांचा समावेश आहे, असे मानले जाते. जर शशी थरूर काँग्रेसपासून वेगळे होऊन भाजप किंवा डाव्या आघाडीकडे गेले तर पक्षाच्या मतांच्या टक्केवारीवरही परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत, थरूर यांच्यावर कारवाई करण्याऐवजी, काँग्रेस त्यांना पक्षाच्या बरोबरीने आणू इच्छिते.
