नवी दिल्ली : केंद्र सरकारने चांदीच्या दागिन्यांच्या शुद्धतेबाबत एक महत्त्वाचे पाऊल उचलण्याचा निर्णय घेतला आहे. आता १ सप्टेंबर २०२५ पासून चांदीच्या दागिन्यांवर हॉलमार्किंगचा नवीन नियम लागू होईल. तथापि, हा नियम सुरुवातीच्या टप्प्यात ऐच्छिक असेल, म्हणजेच ग्राहक इच्छित असल्यास हॉलमार्क केलेले दागिने खरेदी करू शकतात किंवा हॉलमार्कशिवाय दागिने देखील निवडू शकतात. एकूणच, ते अनिवार्य राहणार नाही.
ही हॉलमार्किंग प्रक्रिया अगदी सोन्याच्या दागिन्यांसाठी सुरू झालेल्या हॉलमार्किंगसारखीच असेल. भारतीय मानक ब्युरो (BIS) द्वारे लागू करण्यात येणाऱ्या या नवीन नियमांमुळे ग्राहकांना चांदीच्या दागिन्यांची शुद्धता आणि गुणवत्ता ओळखणे आणखी सोपे होईल. या नवीन नियमांमुळे बनावट दागिन्यांच्या ट्रेडवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होईल. यासोबतच, ग्राहकांना शुद्ध आणि दर्जेदार दागिने मिळू शकतील.
हॉलमार्किंग का महत्त्वाचे?
हॉलमार्किंग म्हणजे धातूची शुद्धता प्रमाणित करणे. बीआयएस लॅबमध्ये चाचणी केल्यानंतर, ग्राहकांना खात्री दिली जाईल की, ते खरेदी करत असलेले दागिने पूर्णपणे शुद्ध आहेत. ग्राहकांना असे वाटेल की, ते चुकीच्या ठिकाणी किंवा बनावट दागिन्यांसाठी पैसे देत नाहीत.
चांदीला ६ नवीन हॉलमार्क
इकॉनॉमिक टाईम्समध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीनुसार, चांदीची शुद्धता तपासण्यासाठी भारतीय मानक ब्युरोने 6 मानके तयार केली आहेत. या मानकांद्वारे, चांदी किती टक्के शुद्ध आहे हे शोधणे शक्य होईल. नवीन प्रणाली अंतर्गत, BIS ने चांदीसाठी एकूण सहा शुद्धता स्तर निश्चित केले आहेत. यामध्ये 900, 800, 835, 925, 970 आणि 990 पातळी समाविष्ट आहे. प्रत्येक स्तराचा अर्थ काय आहे ते जाणून घेऊया…
1. 990 नंबर
जर कोणत्याही चांदीच्या दागिन्यांवर ९०० हा आकडा लिहिलेला असेल तर त्याचा अर्थ असा की, तो चांदीचा सर्वात शुद्ध प्रकार आहे. या आकड्याचा अर्थ असा की, चांदी ९९ टक्के शुद्ध आहे. अशा चांदीला बारीक चांदी असेही म्हणतात. अशा चांदीचा वापर बार किंवा नाण्यांच्या स्वरूपात केला जातो. ते खूप मऊ असते, म्हणून दागिन्यांमध्ये ते क्वचितच वापरले जाते.
2. 970 नंबर
जर कोणत्याही चांदीच्या दागिन्यांवर ९७० हा आकडा लिहिलेला असेल तर याचा अर्थ असा की, हे दागिने ९७ टक्के शुद्ध आहेत. अशा चांदीचा वापर दागिने आणि भांडी बनवण्यासाठी केला जातो.
3. 925 नंबर
या संख्येचा अर्थ असा की, चांदी ९२.५% शुद्ध आहे. या चांदीला स्टर्लिंग सिल्व्हर असेही म्हणतात. दागिने बनवण्यासाठी अशी चांदी अधिक चांगली मानली जाते.
4. 900 नंबर
जेव्हा कोणत्याही चांदीच्या दागिन्यांवर ९०० हा आकडा लिहिला जातो, तेव्हा असे मानले जाते की ती चांदी ९० टक्के शुद्ध आहे. या प्रकारची चांदी काही दागिने आणि चांदीच्या नाण्यांमध्ये वापरली जाते.
5. 835 नंबर
या संख्येचा अर्थ असा आहे की, चांदीची शुद्धता ८३.५ टक्के आहे. अशा परिस्थितीत, जर चांदीच्या दागिन्यांवर ८३५ हा आकडा लिहिलेला असेल तर ते किती टक्के शुद्ध आहे ते समजून घ्या.
6. 800 नंबर
जर कोणत्याही चांदीच्या दागिन्यांवर ८०० हा आकडा लिहिलेला असेल, तर ती चांदी ८०% शुद्ध आहे असे मानले जाते. त्यात तांब्यासारखे इतर पदार्थ फक्त २०% असतात.
चांदीला हॉलमार्क करण्याचे फायदे
चांदीच्या हॉलमार्किंगमुळे खरेदीदारांना तिच्या शुद्धतेबद्दल शंका राहणार नाही. ज्वेलर्सवरील त्यांचा विश्वास वाढेल. ग्राहकांना आता हॉलमार्क पाहून चांदीचे अँकलेट, चेन, अंगठ्या, पायाच्या अंगठ्या इत्यादी खरेदी करता येतील. यामुळे बनावट दागिन्यांना आळा बसेल. यासोबतच दागिने उद्योगात पारदर्शकताही वाढेल.
