Missile Attack On Qatar Gas Plant: पूर्वेतील युद्धाचा वणवा आता भारताच्या उंबरठ्यावर येऊन ठेपला आहे. कतारमधील जगातील सर्वात मोठ्या वायू प्रकल्पावर इराणने केलेल्या भीषण क्षेपणास्त्र हल्ल्यामुळे भारताची ऊर्जा सुरक्षा धोक्यात आली आहे. या हल्ल्यानंतर कतारकडून होणारी नैसर्गिक वायूची (LNG) निर्यात पूर्णपणे विस्कळीत झाली असून, भारताचा सुमारे 20 टक्के गॅस पुरवठा अचानक थांबला आहे. यामुळे देशातील वीज निर्मिती आणि औद्योगिक उत्पादनावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
20 टक्के आयात ठप्प
भारत आपल्या नैसर्गिक वायूच्या गरजेसाठी कतारवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. या ताज्या संकटामुळे भारताच्या गॅस आयातीचे संपूर्ण गणित बिघडले आहे. आकडेवारीनुसार, दररोज येणारा 47.4 MMSCMD (दशलक्ष मेट्रिक स्टँडर्ड क्यूबिक मीटर्स) इतका अवाढव्य वायू पुरवठा तांत्रिक कारणास्तव आणि सुरक्षेच्या कारणास्तव थांबला आहे. ‘रास लाफान’ हे कतारचे मुख्य निर्यात केंद्र असल्याने, तिथून भारताकडे येणारे गॅस टँकर्स सध्या समुद्रात अडकून पडले आहेत.
वीज कपात आणि महागाईची टांगती तलवार
गॅसचा पुरवठा घटल्याने केंद्र सरकारने तातडीने आपत्कालीन पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. या तुटवड्याचा थेट आणि सर्वात मोठा फटका वीज निर्मिती केंद्रांना बसणार आहे, ज्यामुळे अनेक शहरांत वीज कपातीचे संकट ओढवू शकते. तसेच, खत कारखान्यांना होणारा पुरवठा मर्यादित केल्यास शेतीसाठी लागणाऱ्या खतांच्या किमती वाढण्याची दाट शक्यता आहे. घरगुती गॅस (PNG) आणि वाहनांच्या इंधनाचा (CNG) पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी उद्योगांच्या गॅस कोट्यात कपात केली जाऊ शकते, ज्यामुळे उत्पादन खर्च वाढून महागाई वाढण्याची चिन्हे आहेत.
पर्यायी मार्गांची शोधाशोध आणि ‘होर्मुझ’चा धोका
इराण-कतार संघर्षाचे केंद्र असलेली ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ (होर्मुझ सामुद्रधुनी) सध्या युद्धभूमी बनली आहे. हा मार्ग जागतिक ऊर्जा वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असून तो असुरक्षित झाल्याने भारतासमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. या संकटावर मात करण्यासाठी भारताच्या सरकारी तेल कंपन्यांनी आता अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या देशांकडून तातडीने एलएनजी खरेदी करण्यासाठी वाटाघाटी सुरू केल्या आहेत. मात्र, जागतिक बाजारपेठेत गॅसच्या किमती अचानक वाढल्याने भारतातही इंधनाचे दर कडाडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
