महाराष्ट्र जागरण: इच्छापत्र हे फक्त बड्या उद्योगपतींसाठी किंवा श्रीमंतांसाठी असते, असे तुम्हाला वाटते का? होय, तर तुम्ही चुकीचे आहात. कारण तुमचं छोटंबँक खातं असो, काही दागिने असोत किंवा थोडी जमीन असो, प्रत्येकासाठी इच्छापत्र महत्त्वाचं असतं. इच्छापत्र नसल्यामुळे आपल्या प्रियजनांना कायदेशीर अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते, तर इच्छापत्र म्हणजे काय, ती का आवश्यक आहे आणि ती बनवणे किती सोपे आहे हे सोप्या आणि मजेशीर पद्धतीने समजून घेऊया.
इच्छापत्र म्हणजे काय?
इच्छापत्र म्हणजे एक कागद ज्यात तुम्ही लिहिता की तुमच्या वस्तू (उदा. घर, जमीन, पैसा, दागिने) आपल्यानंतर कोणाला मिळायला हव्यात, ही तुमच्या शेवटच्या इच्छेसारखी आहे, जी कायद्यानुसार वैध आहे. जर तुम्ही इच्छापत्र तयार केले नाही, तर तुम्ही निघून गेल्यानंतर तुमच्या मालमत्तेवरून कुटुंबात वाद होऊ शकतात आणि न्यायालयीन फेऱ्या माराव्या लागतात.
इच्छापत्र का आवश्यक आहे?
आपल्या कुटुंबाचे भांडणापासून रक्षण करा. खरं तर इच्छापत्राशिवाय तुमच्या प्रियजनांमध्ये पैसे किंवा मालमत्तेवरून भांडण होऊ शकतं. त्यामुळे इच्छापत्र नसल्यास मालमत्ता वाटपासाठी न्यायालयाकडून वारसा प्रमाणपत्र घ्यावे लागते, त्यासाठी २-३ वर्षे लागू शकतात.
आपल्या आवडीची रहस्ये : खरं तर इच्छापत्राद्वारे तुम्ही ठरवू शकता की, तुमचा पैसा किंवा संपत्ती कोणाला मिळावा. इच्छापत्राशिवाय, कायदे (जसे की हिंदू उत्तराधिकार कायदा) त्यानुसार त्याची विभागणी करतात आणि एखाद्याला असा वाटा देखील मिळू शकतो जो आपण देऊ इच्छित नाही.
इच्छापत्र न बनवण्याचा तोटा काय?
कौटुंबिक भांडण : मालमत्तेची मालकी कोणाची यावरून कुटुंबे आपापसात भांडू शकतात.
न्यायालयाच्या फेऱ्या : इच्छापत्राशिवाय न्यायालय मालमत्तेचे विभाजन करण्याचा निर्णय घेते, ज्यास अनेक वर्षे लागू शकतात.
चुकीच्या हातात संपत्ती : वारसदार नसतील, तर तुमची कष्टाची कमाई दूरच्या नातेवाइकांकडे किंवा सरकारकडेही जाऊ शकते.
इच्छापत्र बनवणे किती सोपे आहे?
आजच्या काळात इच्छापत्र बनवणं हे आपल्या मित्राला पत्र लिहिण्याइतकंच सोपं आहे. त्यासाठी काही स्टेप्स फॉलो कराव्या लागतील.
स्वत: लिहा किंवा टाइप करा
आपण इच्छापत्र हिंदी, इंग्रजी किंवा आपल्या स्थानिक भाषेत लिहू शकता. हस्तलिखित इच्छापत्रदेखील कार्य करते, परंतु टाइप केलेले एक स्वच्छ आणि सुरक्षित आहे.
दोन साक्षीदार हवे
इच्छापत्रावर दोन लोकांची स्वाक्षरी करा जे आपले कुटुंब किंवा वारस दार नाहीत.
नोंदणी करा (आवश्यक नाही, परंतु चांगले)
इच्छापत्राची नोंदणी करणे आवश्यक नाही, परंतु मालमत्ता मोठी असल्यास त्याची नोंदणी उपनिबंधक कार्यालयात करावी.
किंमत : ५००-२००० रुपये (राज्यानुसार).
वकिलाचा सल्ला घ्या
म्हणून जर आपल्याकडे गुंतागुंतीची किंवा निर्गमित मालमत्ता (उदा. संयुक्त मालमत्ता, व्यवसाय शेअर्स) असेल तर वकील किंवा फायनान्शियल प्लॅनरशी बोला.
डिजिटल काम करेल का?
पूर्णपणे डिजिटल विल (जसे की ऑनलाइन पीडीएफ) सध्या भारतात वैध नाहीत. कागदावर इच्छापत्र लिहा, साक्षीदारांची स्वाक्षरी करा आणि सुरक्षित ठिकाणी (जसे की बँक लॉकर) ठेवा.
भारतात इच्छापत्र का आवश्यक आहे?
राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या (एनएसओ) २०२३ च्या सर्वेक्षणानुसार केवळ १५ टक्के भारतीयांनी इच्छापत्र तयार केले आहे. विशेषत: शहरी भागात, जिथे मालमत्तेच्या किंमती गगनाला भिडत आहेत, इच्छापत्राचा अभाव हा मोठा धक्का ठरू शकतो.
सुरुवात कशी करावी?
कागदाचा तुकडा घ्या, आपल्या मालमत्तेची (बँक खाते, घर, दागिने) यादी तयार करा आणि ती कोणाला मिळेल ते लिहा, मग दोन विश्वासू मित्र किंवा शेजाऱ्यांना स्वाक्षरी करून घ्या.
(टीप: ही बातमी सामान्य माहितीवरच आधारित आहे)
