गेल्या काही दिवसांपासून A1 आणि A2 दूध आणि तूप याबाबत सोशल मीडियावर बरीच चर्चा सुरू आहे. दूध आणि तूप कंपन्या A2 दूध आणि तूप चांगले असल्याचा दावा करत आहेत. परंतु गेल्या वर्षी, भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) कंपन्यांना A1 किंवा A2 म्हणून दूध विकण्यास मनाई केली. पण, नंतर प्राधिकरणाने सदर आदेश मागे घेतला.
सध्या, कंपन्या त्यांच्या लेबलवर A1 आणि A2 वापरत आहेत, परंतु योग्य माहिती जनतेला अस्पष्ट आहे. A1 आणि A2 दुधामधील फरक पूर्णपणे समजून घेण्यासाठी, दुधाची रचना समजून घेणे महत्वाचे आहे. गायींसह सर्व सस्तन प्राण्यांच्या दुधात तीन मुख्य संयुगे असतात. त्यात फॅट्स, कर्बोदके आणि प्रथिने असतात. या प्रथिनांपैकी, केसीन हे गायीच्या दुधातील प्रथिनांच्या अंदाजे ८०% प्रमाणात असते. केसीनचे अनेक उपप्रकार आहेत आणि सर्वात महत्वाचे उपप्रकार म्हणजे बीटा-केसीन, जे गायीच्या दुधातील एकूण प्रथिनांपैकी अंदाजे ३०% असते.
त्यातच, बहुतेक गायी A1, A2 किंवा दोन्ही प्रथिनांचे मिश्रण असलेले दूध तयार करतात. A1 दुधात A1 बीटा-केसीन असते, जे युरोपियन जातींमध्ये अधिक प्रमाणात आढळते, तर A2 दुधात A2 बीटा-केसीन असते, जे भारतीय जातींमध्ये आढळते आणि त्यात प्रोलाइन देखील असते.
