नवी दिल्ली : बिहार विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर मतदार यादीच्या विशेष पुनर्रचनेवरून काँग्रेस नेते राहुल गांधी आणि इंडिया आघाडीच्या नेत्यांनी निवडणूक आयोगावर सातत्याने ‘मतचोरी’चे गंभीर आरोप केले आहेत. यावर निवडणूक आयोगाने प्रथमच थेट पत्रकार परिषद घेत सडेतोड उत्तर दिले आहे.
17 ऑगस्ट रोजी नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय मीडिया सेंटरमध्ये मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी आयोगाची भूमिका स्पष्ट करत राहुल गांधींच्या आरोपांना खोडून काढले. “निवडणूक आयोगासाठी ना पक्ष, ना विपक्ष; सर्व पक्ष समकक्ष आहेत,” असे ठामपणे सांगत त्यांनी ‘मतचोरी’च्या आरोपांना संविधानाचा अपमान ठरवले.
निवडणूक आयोगाची पत्रकार परिषेदेतील ठळक मुद्दे
आयोगाची निष्पक्षता
ज्ञानेश कुमार यांनी स्पष्ट केले की, निवडणूक आयोग कायद्याने स्थापित घटनात्मक संस्था आहे आणि सर्व राजकीय पक्षांशी समान वागणूक देते. “आम्ही कोणत्याही पक्षाशी भेदभाव करत नाही. सत्ताधारी आणि विरोधी पक्ष आमच्यासाठी समान आहेत,” असे ते म्हणाले.
‘मतचोरी’ शब्दाला आक्षेप
राहुल गांधींनी बिहार, महाराष्ट्र, हरियाणा आणि कर्नाटकातील निवडणुकांमध्ये ‘मतचोरी’ झाल्याचा आरोप केला आहे. यावर आयोगाने आक्षेप घेतला की, ‘मतचोरी’सारखा शब्द वापरून जनतेची दिशाभूल केली जात आहे. “निवडणूक निकालानंतर 45 दिवसांत कोणीही निवडणूक याचिका दाखल केली नाही, तरीही असे निराधार आरोप केले जातात. हे भारतीय संविधानाचा अपमान आहे,” असे ज्ञानेश कुमार यांनी म्हटले.
बिहार SIR प्रक्रियेची पारदर्शकता
बिहारमधील विशेष मतदार यादी सुधारणा (SIR) प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक असल्याचा दावा आयोगाने केला. यामध्ये 1.6 लाख बूथ लेव्हल एजंट्स (BLAs), 90,000 बूथ लेव्हल ऑफिसर्स (BLOs) आणि सर्व राजकीय पक्षांचा सहभाग आहे. “SIR प्रक्रिया मतदार यादीतील त्रुटी दूर करण्यासाठी आहे. गेल्या 20 वर्षांपासून सर्व पक्षांनी अशा सुधारणांची मागणी केली होती,” असे कुमार यांनी सांगितले.
राहुल गांधींना पुराव्याचे आव्हान
आयोगाने राहुल गांधींना त्यांच्या आरोपांच्या समर्थनार्थ स्वाक्षरीसहित प्रतkerchief सादर करण्याचे आव्हान दिले आहे. “7 दिवसांत पुरावे सादर करा, अन्यथा देशाची दिशाभूल केल्याबद्दल माफी मागा,” असे आयोगाने म्हटले आहे. यापूर्वी 12 जून 2025 रोजी आयोगाने राहुल गांधींना पत्र लिहून त्यांच्या आरोपांबाबत स्पष्टीकरण मागितले होते, परंतु त्यांनी कोणतेही पुरावे सादर केले नाहीत.
राहुल गांधींचे आरोप आणि ‘व्होटर अधिकार यात्रा’
राहुल गांधींनी 17 ऑगस्ट 2025 रोजी बिहारच्या सासाराम येथून 1,300 किमी लांबीची ‘व्होटर अधिकार यात्रा’ सुरू केली. ही यात्रा 25 जिल्ह्यांमधून 16 दिवस चालणार असून, 1 सप्टेंबर रोजी पाटण्यातील गांधी मैदानावर रॅलीने समाप्त होईल. या यात्रेदरम्यान त्यांनी निवडणूक आयोगावर भाजपच्या सहकार्याने मतचोरी केल्याचा आरोप केला. “संपूर्ण देशाला माहित आहे की निवडणूक आयोग भाजपच्या सांगण्यावरून निवडणुका चोरत आहे. आम्ही ही सत्यता उघड करू,” असे राहुल गांधी म्हणाले.
त्यांनी कर्नाटकातील महादेवपुरा मतदारसंघात 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत 1,00,250 मतांचा गैरप्रकार झाल्याचा दावा केला, ज्यामध्ये 11,965 डुप्लिकेट मतदार, 40,009 बनावट पत्ते आणि 4,132 अवैध फोटोंचा समावेश आहे. बिहारमधील SIR मध्येही 65 लाख मतदारांची नावे हटवण्यात आल्याचा आणि जिवंत व्यक्तींना मृत दाखवल्याचा आरोप त्यांनी केला.
काँग्रेसचा पलटवार
काँग्रेसने आयोगाच्या पत्रकार परिषदेला प्रत्युत्तर देताना म्हटले की, “जर निवडणूक आयोगाने आपले काम योग्य केले असते, तर राहुल गांधींना मृत दाखवलेल्या व्यक्ती कशा भेटल्या? महादेवपुरातील 1 लाख मतदारांच्या गैरप्रकारावर आयोगाने काय उत्तर दिले?” काँग्रेस नेते पवन खेरा यांनी आयोगाच्या पत्रकार परिषदेला “भाजप नेत्याचे भाषण” असे संबोधले.
