नवी दिल्ली: लठ्ठपणा हा आरोग्याचा मोठा शत्रू आहे, हे आपल्या सर्वांनाच माहित आहे. पण लठ्ठपणामुळे यकृताचा कर्करोगही होऊ शकतो, हे धक्कादायक आहे. नुकत्याच झालेल्या एका संशोधनात तज्ज्ञांनी हा दावा केला आहे. 2050 पर्यंत यकृताच्या कर्करोगाची प्रकरणे दुप्पट होऊ शकतात. संशोधकांनी याला लठ्ठपणाचे वाढते प्रमाण अंशतः कारणीभूत असल्याचे म्हटले आहे.
लॅन्सेट कमिशन ऑन लिव्हर कॅन्सरने हे संशोधन केले आहे. या अहवालात म्हटले आहे की, जगभरात यकृत कर्करोगाची प्रकरणे 2022 मध्ये 8.7 लाखांवरून 2050 पर्यंत 15.2 लाखांपर्यंत वाढतील. लठ्ठपणाशी संबंधित यकृत कर्करोगाच्या प्रकरणांची संख्या 5% वरून 11% पर्यंत वाढेल असा तज्ञांचा अंदाज आहे. ते टाळण्यासाठी आणि वाढण्यापासून रोखण्यासाठी अधिक करणे आवश्यक आहे. चला तर मग जाणून घेऊया लिव्हर कॅन्सर म्हणजे काय, तो कसा टाळता येईल?
यकृत कर्करोग म्हणजे काय आणि तो कसा होतो?
यकृताच्या आत विकसित होणाऱ्या कर्करोगाला प्राथमिक यकृत कर्करोग म्हणतात. त्याचबरोबर शरीराच्या इतर कोणत्याही भागात कॅन्सर झाला असेल आणि त्यात यकृत अडकले असेल तर तो दुय्यम यकृत कर्करोग आहे. ब्रिटिश लिव्हर ट्रस्टच्या आन्या अडायर तसेच एडिनबर्ग रॉयल इन्फर्मरीमधील कन्सल्टंट ट्रान्सप्लांट आणि हेपेटोबिलरी सर्जन यांनी ही माहिती दिली. यकृताचा कर्करोग किती गंभीर आहे, हे रुग्णाच्या सामान्य आरोग्यावर, यकृतात कर्करोग कोठे आहे, तो किती मोठा आहे, तो पसरला आहे की नाही आणि तो प्राथमिक आहे की दुसऱ्या टप्पा यावर अवलंबून आहे.
एचसीसी म्हणजे काय?
ब्रिटिश लिव्हर ट्रस्टचा भाग असलेल्या यकृत कर्करोग ट्रस्टच्या मते, यकृत कर्करोग यकृत ऊतींमध्ये विकसित होऊ शकतो, ज्याला हेपेटोसेल्युलर कार्सिनोमा (एचसीसी) म्हणतात. एचसीसी उद्भवते जेव्हा हेपेटोसाइट्स पेशींच्या क्षमतेपेक्षा वेगाने गुणाकार सुरुवात करतात. तथापि, कर्करोग यकृताच्या पित्त नलिका प्रणालीमध्ये देखील विकसित होऊ शकतो, ज्याला कोलान्जिओकार्सिनोमा म्हणतात.
यकृत कर्करोग ट्रस्टच्या मते, यकृतातील कर्करोगाच्या चारपैकी तीन प्रकरणे एचसीसीमुळे उद्भवतात. हे सहसा आधीच खराब झालेल्या यकृतात उद्भवते, ज्याला सिरोसिस म्हणतात. अडायर म्हणाले की, अल्कोहोल प्यायल्यामुळे आपल्याला डागलेल्या सर्टिक यकृताची स्थिती असू शकते. परंतु नॉन-अल्कोहोलिक फॅटी यकृत देखील रोगामुळे होऊ शकते.
काही सामान्य लक्षणे कोणती आहेत?
- एचसीसीमध्ये सामान्यत: दिसणारी लक्षणे नसतात. हे सहसा इतर काही कारणास्तव केलेल्या स्कॅनमध्ये योगायोगाने ओळखले जाते. त्या व्यक्तीला आपल्या यकृतात जखम आहे हे माहित नसते.
- यकृताचा कर्करोग बऱ्याचदा सुरुवातीच्या अवस्थेत ओळखला जात नाही. जेव्हा स्थिती गंभीर असते तेव्हा रुग्णाला कावीळ, विनाकारण वजन कमी होणे, थकवा किंवा उलट्या होणे अशी लक्षणे दिसू लागतात.
- कावीळ झाल्यास तत्काळ डॉक्टरांशी संपर्क साधावा. विशेषत: कोणत्याही विशेष कारणाशिवाय वजन कमी होणे हीदेखील धोक्याची घंटा आहे.
उपचार पर्याय काय आहेत?
- अडायरच्या मते, यकृत कर्करोगाच्या उपचारांसाठी शस्त्रक्रियेसह बरेच पर्याय आहेत.
- कर्करोगाचे लवकर निदान झाल्यास यकृत प्रत्यारोपण हा एक पर्याय आहे. तेही जेव्हा रुग्ण प्रत्यारोपणाच्या नियमांच्या कक्षेत येतात.
- जर कॅन्सर एका ठिकाणी असेल आणि यकृत व्यवस्थित काम करत असेल तर लिव्हर रिसेक्शन करता येते, ज्यामध्ये यकृताचा एक भाग काढून टाकला जातो.
- ज्या रूग्णांच्या यकृतात तीन सेंटीमीटरपेक्षा कमी एकच जखम आहे ते अॅब्लेशनचा पर्याय निवडू शकतात. यामध्ये अत्यंत थंडी किंवा उष्णतेद्वारे लक्ष्यित ऊतक काढून टाकले जाते.
- यकृत कर्करोगाच्या इतर उपचारांमध्ये केमोएम्बोलायझेशन किंवा ट्यूमरवर थेट रेडिएशन हल्ला समाविष्ट आहे.
