नवी दिल्ली : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर रशियन तेल खरेदीच्या मुद्द्यावरून 50 टक्के टॅरिफ लादण्याची घोषणा केल्यानंतर रशियाने भारताला मोठी ऑफर देऊन मैत्रीचे बंध आणखी मजबूत केले आहेत. रशियाने भारताला लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) निर्यातीची ऑफर दिली असून, कच्च्या तेलाचा पुरवठा 5 टक्के सवलतीच्या दराने करण्याचे आश्वासन दिले आहे. या ऑफरमुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला बळ मिळणार असून, ट्रम्प यांच्या टॅरिफ धोरणाला हा एक जोरदार प्रत्युत्तर मानलं जात आहे.
रशियाचे भारताला मोठे समर्थन
अमेरिकेने भारतावर 28 ऑगस्ट 2025 पासून लागू होणारे 50 टक्के टॅरिफ (25 टक्के मूळ टॅरिफ + 25 टक्के रशियन तेल खरेदीसाठी दंडात्मक टॅरिफ) लादले आहे. यावर रशियाने तीव्र प्रतिक्रिया देत हे टॅरिफ “अन्यायकारक आणि अयोग्य” असल्याचे म्हटले आहे. रशियाचे उपपंतप्रधान डेनिस मंटुरोव यांनी भारताचे परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांच्यासोबत मॉस्को येथे झालेल्या बैठकीत भारताला पूर्ण पाठिंबा जाहीर केला. मंटुरोव म्हणाले, “भारत हा रशियाच्या दीर्घकालीन ऊर्जा धोरणातील महत्त्वाचा भागीदार आहे. जर अमेरिकेने भारतासाठी व्यापाराचे दरवाजे बंद केले, तर रशिया आपल्या बाजारपेठेत भारतीय वस्तूंचे स्वागत करेल.”
LNG आणि सवलतीच्या तेलाची ऑफर
LNG निर्यात : रशिया भारताला लिक्विफाइड नॅचरल गॅसचा पुरवठा करणार आहे, ज्यामुळे भारताची ऊर्जा सुरक्षा अधिक मजबूत होईल.
-5% सवलतीत कच्चे तेल : रशिया भारताला कच्च्या तेलाचा पुरवठा 5 टक्के सवलतीच्या दराने करेल, ज्यामुळे भारताच्या तेल आयात खर्चात बचत होईल.
अणुऊर्जा सहकार्य : रशिया आणि भारत आता अणुऊर्जा क्षेत्रात अधिक सहकार्य करतील, ज्यामध्ये नवीन तंत्रज्ञान आणि प्रकल्पांचा समावेश असेल.
रशिया गेल्या काही वर्षांपासून भारताला कच्चे तेल आणि पेट्रोलियम पदार्थ पुरवठा करत आहे. 2022 मध्ये युक्रेन युद्धानंतर रशियाने सवलतीच्या दरात तेल पुरवठा सुरू केला, ज्यामुळे भारताने आपली आयात वाढवली. सध्या भारत रशियाकडून दररोज सुमारे 1.75 दशलक्ष बॅरल तेल आयात करतो, जे एकूण आयातीच्या 35% आहे.
भारत-रशिया बैठकीतील ठळक मुद्दे
20-21 ऑगस्ट 2025 रोजी मॉस्को येथे झालेल्या 26व्या भारत-रशिया आंतर-सरकारी आयोग (IRIGC-TEC) बैठकीत आणि भारत-रशिया बिझनेस फोरममध्ये दोन्ही देशांनी द्विपक्षीय संबंध वाढवण्यावर भर दिला. परराष्ट्रमंत्री जयशंकर यांनी रशियाचे उपपंतप्रधान डेनिस मंटुरोव, परराष्ट्रमंत्री सर्गेई लाव्हरोव्ह आणि राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबत चर्चा केली. यामध्ये खालील मुद्द्यांवर चर्चा झाली:
– व्यापार आणि गुंतवणूक वाढवणे.
– ऊर्जा, खत, आरोग्य, कौशल्य विकास, संरक्षण आणि लोक-लोक संबंध.
– युक्रेन, युरोप, इराण आणि पश्चिम आशियातील घडामोडींवर विचारमंथन.
जयशंकर यांनी राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांचे शुभेच्छा संदेश दिले. तसेच, पुतिन यांच्या भारत भेटीची तयारी सुरू असल्याचे सांगितले.
ट्रम्प यांच्या टॅरिफचा परिणाम
ट्रम्प यांनी रशियन तेल खरेदीमुळे भारतावर 50 टक्के टॅरिफ लादले, ज्यामुळे भारतीय निर्यातीवर, विशेषतः कापड, रत्ने, दागिने, ऑटो पार्ट्स आणि सागरी उत्पादनांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. ग्लोबल ट्रेड रिसर्च इनिशिएटिव्ह (GTRI) नुसार, यामुळे भारताच्या अमेरिकेतील निर्यातीत 40-50% घट होऊ शकते. स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या अहवालानुसार, जर भारताने रशियन तेल खरेदी बंद केली, तर 2025-26 मध्ये भारताचा तेल आयात खर्च 9 अब्ज डॉलरने आणि 2026-27 मध्ये 12 अब्ज डॉलरने वाढू शकतो.
