मुंबई : महाराष्ट्रातील २०१९ पूर्वी नोंदणीकृत सर्व वाहनांना हाय-सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (एचएसआरपी) बसवणे अनिवार्य आहे. राज्य सरकारने या प्रक्रियेसाठी मुदत अनेकदा वाढवली असून, आता ही अंतिम मुदतवाढ देण्यात आली आहे. ३१ डिसेंबर २०२५ ही शेवटची तारीख आहे.
या तारखेनंतर एचएसआरपीशिवाय वाहन चालवल्यास वाहनधारकांना मोटार व्हेईकल कायद्याच्या कलम १७७ अंतर्गत १,००० रुपयांचा दंड भरावा लागेल. जानेवारी १, २०२६ पासून विशेष अंमलबजावणी पथके सक्रिय होणार असून, गुन्हे दाखल होण्याची शक्यता आहे.
का लागू केली एचएसआरपी?
एचएसआरपी ही एक खास प्रकारची टॅम्पर-प्रूफ नंबर प्लेट आहे, जी वाहन चोरी, नकली नंबर प्लेट्स आणि गुन्हेगारी रोखण्यासाठी विकसित करण्यात आली आहे. या प्लेटमध्ये १०-अंकी युनिक लेसर-ब्रँडेड आयडी नंबर, लेसर-इच्ड कोड, अशोक चक्र होलोग्राम आणि ‘इंडिया’ इन्स्क्रिप्शन असते.
हे प्लेट्स दुर्मीळ अॅल्युमिनियम मिश्रधातूपासून बनलेले असून, सहज बदलता येत नाहीत. अपघात किंवा गुन्ह्यात वाहन ओळखणे सोपे होते. २०१९ नंतर विकल्या गेलेल्या वाहनांवर आधीच एचएसआरपी बसवलेली आहे, पण २०१९ पूर्वीच्या २ कोटीहून अधिक वाहनांना ही सुविधा बाकी आहे.
राज्यातील एकूण वाहनांपैकी फक्त २०-२३ लाख वाहनांवरच एचएसआरपी बसवलेली आहे, ज्यामुळे ८०% पेक्षा जास्त वाहने बाकी आहेत. पुण्यात १५ लाख वाहनांना अजून एचएसआरपी बसवायची आहे, ज्यात ६५% वाहने येतात. ही स्थिती लक्षात घेता सरकारने मुदतवाढ दिली, पण आता ही शेवटची संधी आहे.
मुदतवाढीची कालावधी
महाराष्ट्र ट्रान्सपोर्ट विभागाने सुरुवातीला मार्च ३१, २०२५ ही मुदत ठेवली होती. नंतर अप्रैल ३०, जून ३०, ऑगस्ट १५ आणि आता नोव्हेंबर ३०, २०२५पर्यंत वाढवली आहे. ही चौथी मुदतवाढ आहे, कारण वाहनधारकांची प्रतिसाद कमी असल्याने आणि फिटमेंट सेंटर्समधील विलंबामुळे ही पायरी उचलण्यात आली.
