Vinod Kumar Shukla: हिंदी साहित्यातील एक उत्तुंग व्यक्तिमत्व, ज्येष्ठ कवी आणि लघुकथाकार विनोद कुमार शुक्ला यांचे वयाच्या 89 व्या वर्षी निधन झाले. रायपूर येथील एम्स (AIIMS) रुग्णालयात उपचार सुरू असताना त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. गेल्या काही काळापासून ते आजारपणाशी झुंज देत होते. त्यांच्या निधनाने भारतीय साहित्यातील एका सुवर्ण युगाचा अंत झाल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
विनोद कुमार शुक्ला यांचा जन्म 1 जानेवारी 1937 रोजी छत्तीसगडमधील राजनांदगाव येथे झाला. जबलपूर कृषी विद्यापीठातून उच्च शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी प्राध्यापक म्हणून काम केले. मात्र, त्यांचे हृदय साहित्यात रमले. गेल्या 50 वर्षांहून अधिक काळ त्यांनी आपल्या लेखणीने हिंदी साहित समृद्ध केले. शुक्ला यांच्या लेखनाचे केवळ भारतातच नव्हे तर परदेशातही कौतुक झाले आहे. त्यांना कविता आणि गद्य दोन्हीमध्ये समान रस होता. म्हणूनच त्यांनी हिंदी साहित्यात त्यांचे लेखन कौशल्य स्थापित केले.
शुक्लांच्या सर्वात लोकप्रिय कादंबऱ्या आहेत
विनोद कुमार शुक्ल यांच्या लोकप्रिय कादंबऱ्यांबद्दल बोलायचे झाले तर, नौकर की कमीज, खिलेगा तो देखेंगे आणि अ विंडो इन द वॉल रेहती थी या प्रमुख आहेत. या कादंबऱ्या सर्वोत्तम हिंदी कादंबऱ्यांमध्ये गणल्या जातात. कथांबद्दल बोलायचे झाले तर, रूम ऑन अ ट्री आणि महाविद्यालय यांनाही खूप प्रशंसा मिळाली आहे. शुक्लांच्या कवितांचे अनेक भाषांमध्ये भाषांतर झाले आहे. “दॅट मॅन लेफ्ट वेअरिंग अ न्यू वॉर्म कोट,” “द स्काय नॉक्स द अर्थ,” आणि “लाँगर पोमेस दॅन पोमेस” सारख्या कादंबऱ्या देखील खूप लोकप्रिय झाल्या आहेत.
पुरस्कारांची एक लांब यादी
विनोद कुमार शुक्ल यांना त्यांच्या साहित्यिक कामगिरीसाठी अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. यामध्ये साहित्य अकादमी पुरस्कार, पेन/नाबोकोव्ह पुरस्कार, दयावती मोदी कवी शेखर सन्मान, गजानन माधव मुक्तिबोध फेलोशिप, रझा पुरस्कार आणि साहित्य अकादमी पुरस्कार आणि हिंदी गौरव सन्मान यांचा समावेश आहे. याशिवाय त्यांना मदरलँड बुक ऑफ द इयर अवॉर्ड आणि पेन अमेरिका नाबोकोव्ह सारखे पुरस्कारही मिळाले आहेत.
