मुंबई : राज्यात मान्सूनच्या रौद्ररूपाने थैमान माजवले असून, विदर्भ, मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांना अतिवृष्टीचा फटका बसला आहे. सांगली, सातारा, बीड, हिंगोली, लातूर, धाराशिव, सोलापूर आणि अहमदनगरसारख्या जिल्ह्यांमध्ये शेती पिकांचे मोठे नुकसान झाले असून, राज्यभरात १७.८५ लाख हेक्टर क्षेत्रातील पिके उद्ध्वस्त झाली आहेत.
निसर्गाच्या अवकृपेमुळे शेतकरी संकटात सापडले असून, कृषिमंत्री यांनी “शेतकऱ्यांची चूक नाही, हे निसर्गाचे संकट आहे. सरकार मदत करेल,” असे म्हटले आहे. दरम्यान, बीडमधील शिरूर कासारमध्ये ढगफुटीसदृश पाऊस पडला, तर धाराशिवमध्ये १.५ लाख हेक्टर पिकांचे नुकसान झाल्याने १९१ कोटींच्या मदतीची मागणी करण्यात आली आहे.
शेतीत पाणी साचले, शेतकऱ्यांचा हाहाकार
राज्यातील अनेक भागांत तुफान पावसामुळे शेतीत पाणी साचले असून, बळीराजा हवालपावल झाला आहे. सांगली-साताऱ्यातील माण-खटाव तालुक्यांमध्ये ओला दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी शेतकरी संघटनांनी केली आहे. शेतकरी म्हणतात, “कर्ज काढून बियाणे, खते घेतले, पण सगळे पाण्यात गेले. आता जगणार कसं?” यवतमाळ आणि लातूरमध्ये पुरामुळे सोयाबीन, कापूस आणि ज्वारीसारखी पिके नष्ट झाली आहेत. लातूरच्या काटेज जवळगाव भागात नदीच्या पूरात वाहून गेलेल्या एका व्यक्तीची शोध मोहीम सुरू आहे, ज्यात जीवितहानी झाली आहे.
सोलापूरच्या मोहोळ तालुक्यात कांदा पिके पाण्यात बुडाली असून, अहमदनगरच्या खडकी गावात एका शेतकऱ्याने शेतातच बसून सरकारचा निषेध नोंदवला. नंदेड (७.२८ लाख हेक्टर), वाशिम (२.०३ लाख हेक्टर), यवतमाळ (३.१८ लाख हेक्टर) आणि धाराशिव (१.५७ लाख हेक्टर) हे जिल्हे सर्वाधिक प्रभावित झाले आहेत.
बीडमध्ये ढगफुटी, शिरूर कासार शहरात पूर
मराठवाड्यातील बीड जिल्ह्यात मध्यरात्री अचानक ढगफुटीसदृश पाऊस पडला, ज्यामुळे शिरूर कासार शहरात सिंदफणा नदीला पूर आला. नदीचे पाणी घरांमध्ये, दुकानांमध्ये शिरले असून, बाजारपेठा पूर्णपणे पाण्यात बुडाल्या आहेत. तहसील प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले असून, सुदैवाने जीवितहानी झाली नाही. जिल्ह्यातील ३२ महसूल वर्तुळांत अतिवृष्टी झाली असून, हिंगोलीतही ७ गावांना पूराचा फटका बसला.
मांजरा धरणातून विसर्ग वाढला
धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांतील मांजरा धरणात पाण्याची आवक वाढल्याने विसर्गात बदल करण्यात आला आहे. धरणाचे सहा वक्री दरवाजे उघडण्यात आले असून, मांजरा नदीत १७,३३३ क्यूसेक पाणी सोडले जात आहे. यामुळे नदीकाठील गावांना खबरदारी घेण्याचे प्रशासनाने सांगितले आहे. रविवारी चार दरवाजे उघडले होते, तर आज सहा दरवाजे सक्रिय आहेत.
धाराशिवमध्ये महापूर, २००-३०० लोक अडकले
धाराशिव जिल्ह्यातील भूम आणि परंडा तालुक्यांत पावसाचा हाहाकार उडाला आहे. चांदणी नदीने रौद्र रूप धारण केले असून, चावडी शाळा, घरांमध्ये पाणी शिरले आहे. जीवनावश्यक वस्तूंचे नुकसान झाले असून, शिरसाव तालुक्यात नदीच्या महापुरात २००-३०० लोक अडकले आहेत. शेती पिकांचे अतोनात नुकसान झाल्याने शेतकऱ्यांनी तात्काळ मदत आणि उपाययोजनांची मागणी केली आहे. जिल्ह्यात १.५ लाख हेक्टर पिकांचे नुकसान झाल्याने १९१ कोटी रुपयांच्या निधीची मागणी करण्यात आली आहे.
सरकारची मदत, ४०० हून अधिक लोकांना वाचवले
राज्यातील अतिवृष्टीमुळे ८ जणांचा मृत्यू झाला असून, १ व्यक्ती बेपत्ता आहे. राज्य आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने ४०० हून अधिक लोकांना वाचवले असून, बीडमध्ये IAF हेलिकॉप्टरने ११ जणांना हवाईमार्गाने सुरक्षित केले. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दसऱ्यापूर्वी (२ ऑक्टोबर) शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांमध्ये थेट मदत जमा करण्याचे आश्वासन दिले आहे. कृषिमंत्र्यांनी सांगितले, “अतिवृष्टीमुळे २९ जिल्ह्यांत १४.४४ लाख हेक्टर पिकांचे नुकसान झाले. सर्वेक्षण पूर्ण करून भरपाई दिली जाईल.” IMD ने बीड, छत्रपती संभाजीनगरसाठी ऑरेंज अलर्ट आणि लातूर, धाराशिवसाठी यलो अलर्ट जारी केला आहे. विदर्भातील ११ जिल्ह्यांतही तीव्र वर्षावाचा इशारा आहे.
निसर्गाचे संकट संपणार?
मराठवाड्यातील अनेक भागांत आजही (२२ सप्टेंबर) पाऊस थांबण्याचे नाव घेत नाही. IMD नुसार, पुढील काही दिवसांत वर्षाव कमी होईल, पण पूरसदृश्य परिस्थिती कायम राहील. शेतकऱ्यांना लवकरात लवकर मदत मिळावी, अशी अपेक्षा आहे. हा अतिवृष्टीचा थैमान शेती अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का देणारा असून, हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर अशा घटना वाढत असल्याची चर्चा आहे.
